NCERT ( રાષ્ટ્રીય શૈક્ષણિક સંશોધન અને તાલીમ પરિષદ

📚 NCERT (રાષ્ટ્રીય શૈક્ષણિક સંશોધન અને તાલીમ પરિષદ) : સંપૂર્ણ માહિતી 📚

સ્થાપના, ઉદ્દેશ્યો, કાર્યો, પ્રાદેશિક સંસ્થાઓ (RIEs) અને સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષા માટેની માર્ગદર્શિકા (GPSC, UPSC, TET/TAT)

૧ સપ્ટેમ્બર ૧૯૬૧

સ્થાપના વર્ષ

નવી દિલ્હી

વડુ મથક (Headquarters)

૫

પ્રાદેશિક શિક્ષણ સંસ્થાઓ (RIEs)

શિક્ષણ મંત્રાલય

પિતૃ મંત્રાલય (MoE, ભારત સરકાર)

🌟 NCERT નો પરિચય અને ઐતિહાસિક પૃષ્ઠભૂમિ

📌 NCERT નું પૂરું નામ National Council of Educational Research and Training (રાષ્ટ્રીય શૈક્ષણિક સંશોધન અને તાલીમ પરિષદ) છે. ભારત સરકારના શિક્ષણ મંત્રાલય દ્વારા શાળાકીય શિક્ષણમાં ગુણવત્તા સુધારવા, શૈક્ષણિક સંશોધનો હાથ ધરવા અને અભ્યાસક્રમ તૈયાર કરવા માટે ૧ સપ્ટેમ્બર ૧૯૬૧ ના રોજ આ સ્વાયત્ત સંસ્થાની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી.

🎯 ૧. NCERT ના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો અને કાર્યો (Key Objectives & Functions)

અભ્યાસક્રમ નિર્માણ

રાષ્ટ્રીય અભ્યાસક્રમની રૂપરેખા (NCF): MOST IMP શાળાકીય શિક્ષણ માટે રાષ્ટ્રીય અભ્યાસક્રમની રૂપરેખા (NCF - National Curriculum Framework) તૈયાર કરવાની સર્વોચ્ચ જવાબદારી NCERT ની છે.

પાઠ્યપુસ્તક પ્રકાશન

પાઠ્યપુસ્તકોનું પ્રકાશન: પ્રાથમિકથી લઈને ઉચ્ચતર માધ્યમિક ધોરણો સુધીના પ્રમાણભૂત પાઠ્યપુસ્તકો, વર્કબુક્સ અને શિક્ષકદર્શિકાઓનું સંકલન અને પ્રકાશન કરે છે.

શૈક્ષણિક સંશોધન

શૈક્ષણિક સંશોધનો (Educational Research): શિક્ષણ પદ્ધતિઓ, બાળ મનોવિજ્ઞાન અને શિક્ષણના સ્તરને ઉંચું લાવવા માટે દેશભરમાં સંશોધનો હાથ ધરે છે અને રાજ્ય સંસ્થાઓ (જેમ કે GCERT/SCERT) ને માર્ગદર્શન આપે છે.

શિક્ષક તાલીમ

શિક્ષક તાલીમ અને કાર્યશાળાઓ: શિક્ષકો અને શૈક્ષણિક અધિકારીઓ માટે અદ્યતન તાલીમ કાર્યક્રમો, સેમિનાર અને કાર્યશાળાઓનું આયોજન કરે છે.

🏛️ ૨. NCERT ની ૫ પ્રાદેશિક શિક્ષણ સંસ્થાઓ (RIEs - Regional Institutes of Education)

અજમેર (ઉત્તર)

૧. RIE, અજમેર (રાજસ્થાન): ઉત્તર ભારતના રાજ્યો માટે શિક્ષક તાલીમ અને સંશોધન કાર્ય કરે છે.

ભોપાલ (પશ્ચિમ)

૨. RIE, ભોપાલ (મધ્યપ્રદેશ): પશ્ચિમી ક્ષેત્ર (જેમાં ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્રનો સમાવેશ થાય છે) માટે શૈક્ષણિક કાર્યો સંભાળે છે.

ભુવનેશ્વર (પૂર્વ)

૩. RIE, ભુવનેશ્વર (ઓડિશા): પૂર્વીય રાજ્યો માટે શિક્ષક તાલીમ અને વિજ્ઞાન શિક્ષણ કેન્દ્ર ચલાવે છે.

મૈસૂર (દક્ષિણ)

૪. RIE, મૈસૂર (કર્ણાટક): દક્ષિણ ભારતના રાજ્યો માટે શૈક્ષણિક તાલીમ અને ભાષા અભ્યાસ સંભાળે છે.

શિલોંગ (ઉત્તર-પૂર્વ)

૫. NERIE, શિલોંગ (મેઘાલય): ઉત્તર-પૂર્વ (North-East) ના રાજ્યો માટે પ્રાદેશિક શિક્ષણ સંસ્થા.

🌐 ૩. NCERT ના અન્ય મહત્વના વિભાગો અને પરીક્ષાઓ

NIE અને CIET

મુખ્ય એકમો:
• NIE (National Institute of Education): શૈક્ષણિક સંશોધન અને તાલીમનું મુખ્ય કેન્દ્ર (દિલ્હી).
• CIET (Central Institute of Educational Technology): શૈક્ષણિક ટેકનોલોજી, રેડિયો, ટીવી અને ડિજિટલ સામગ્રી (જેમ કે PM eVIDYA, DIKSHA) ના નિર્માણ માટે જવાબદાર.

NTSE પરીક્ષા

રાષ્ટ્રીય પ્રતિભા શોધ પરીક્ષા (NTSE): ધોરણ-૧૦ ના વિદ્યાર્થીઓ માટે પ્રતિભાશાળી બાળકોની શોધ કરી તેમને ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે સ્કોલરશિપ આપવાની પ્રતિષ્ઠિત રાષ્ટ્રીય પરીક્ષા NCERT દ્વારા લેવાય છે.

📊 ૪. NCERT એક નજરે (Summary Table)

વિગત	માહિતી / મુખ્ય બિંદુ
પૂરું નામ	National Council of Educational Research and Training (NCERT)
સ્થાપના તારીખ	૧ સપ્ટેમ્બર, ૧૯૬૧
વડુ મથક (HQ)	શ્રી અરબિંદો માર્ગ, નવી દિલ્હી
પિતૃ મંત્રાલય	શિક્ષણ મંત્રાલય (Ministry of Education), ભારત સરકાર
સંસ્થાનો પ્રકાર	સ્વાયત્ત સંસ્થા (Autonomous Body)
મુખ્ય પ્રકાશન	સ્કૂલ પાઠ્યપુસ્તકો, જર્નલ્સ, NCF દસ્તાવેજો

🏆 ૫. સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષા (GPSC / UPSC / TET / TAT) માટે ખાસ યાદ રાખવા જેવા Golden Points

• ૧. સ્થાપના અને વડુ મથક:
  📅 સ્થાપના વર્ષ : ૧ સપ્ટેમ્બર ૧૯૬૧ 📍 વડુ મથક : નવી દિલ્હી
• ૨. શૈક્ષણિક ભૂમિકા:
  📘 રાષ્ટ્રીય કક્ષાનું શૈક્ષણિક સત્તામંડળ (Academic Authority) 📈 NCF (National Curriculum Framework) ના નિર્માણની મુખ્ય સંસ્થા
• ૩. પ્રાદેશિક સંસ્થાઓ (RIEs): દેશભરમાં કુલ ૫ પ્રાદેશિક શિક્ષણ સંસ્થાઓ (અજમેર, ભોપાલ, ભુવનેશ્વર, મૈસૂર અને શિલોંગ) કાર્યરત છે.

📚 NCERT ની આ સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા શિક્ષક મિત્રો, વિદ્યાર્થીઓ અને સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાર્થીઓ સાથે અવશ્ય શેર કરો! 📚