✍️ ગુજરાતી વ્યાકરણ: જોડણી (હસ્વ-દીર્ઘ) અને શુદ્ધ લેખન✍️
ઇ/ઈ, ઉ/ઊ ના નિયમો, અનુસ્વાર અને શુદ્ધ લેખન પદ્ધતિના મહત્વપૂર્ણ નિયમો (TET, TAT, HTAT, GPSC)
હસ્વ અને દીર્ઘ
ઇ, ઈ તથા ઉ, ઊ ના નિયમોશુદ્ધ લેખન
ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પ્રમાણિતઅનુસ્વાર
બિંદુ મૂકવાના ચોક્કસ નિયમોપરીક્ષાલક્ષી
સાચી જોડણી ઓળખવાની ટિપ્સ🌟 જોડણીનું મહત્વ અને પાયો
📌 કોઈપણ ભાષાના લેખનમાં **જોડણી (Spelling)** એ તેનો આત્મા છે. જોડણીની ભૂલથી શબ્દનો અર્થ સંપૂર્ણપણે બદલાઈ જાય છે (દા.ત. 'દિન' એટલે દિવસ અને 'દીન' એટલે ગરીબ). ગુજરાતી ભાષામાં હસ્વ (ઇ, ઉ) અને દીર્ઘ (ઈ, ઊ) તથા અનુસ્વારના નિયમો પાળવાથી ભાષા શુદ્ધ અને પ્રભાવશાળી બને છે.
હસ્વ 'ઇ' ના નિયમો
હસ્વ 'ઇ' (િ) ક્યારે વપરાય?: MOST IMP
૧. સામાન્ય રીતે શબ્દના અંત સિવાયના અક્ષરોમાં જો ઉચ્ચાર ટૂંકો હોય તો હસ્વ ઇ આવે.
૨. પરપ્રાતીય કે સંસ્કૃતમાંથી આવેલા કેટલાક શબ્દોમાં પૂર્વગ તરીકે.
• ઉદાહરણો: કવિ, રવિ, ગિરિ, પિિનસ, કિરણ, નિબંધ, દિન (દિવસ).
૧. સામાન્ય રીતે શબ્દના અંત સિવાયના અક્ષરોમાં જો ઉચ્ચાર ટૂંકો હોય તો હસ્વ ઇ આવે.
૨. પરપ્રાતીય કે સંસ્કૃતમાંથી આવેલા કેટલાક શબ્દોમાં પૂર્વગ તરીકે.
• ઉદાહરણો: કવિ, રવિ, ગિરિ, પિિનસ, કિરણ, નિબંધ, દિન (દિવસ).
દીર્ઘ 'ઈ' ના નિયમો
દીર્ઘ 'ઈ' (ી) ક્યારે વપરાય?: MOST IMP
૧. ઈકારાંત સ્ત્રીલિંગી નામ કે શબ્દોના અંતે હંમેશા દીર્ઘ 'ઈ' આવે છે.
૨. ઈશ, ઈશ્વર કે દીર્ઘ ઉચ્ચાર વાળા પ્રત્યયોમાં.
• ઉદાહરણો: નદી, દીકરી, ઘોડી, પરીક્ષા, ગીતા, ઈશ્વર, જગદીશ, પાણી.
૧. ઈકારાંત સ્ત્રીલિંગી નામ કે શબ્દોના અંતે હંમેશા દીર્ઘ 'ઈ' આવે છે.
૨. ઈશ, ઈશ્વર કે દીર્ઘ ઉચ્ચાર વાળા પ્રત્યયોમાં.
• ઉદાહરણો: નદી, દીકરી, ઘોડી, પરીક્ષા, ગીતા, ઈશ્વર, જગદીશ, પાણી.
હસ્વ 'ઉ' ના નિયમો
હસ્વ 'ઉ' (ુ) ક્યારે વપરાય?: MOST IMP
૧. સામાન્ય રીતે શબ્દની શરૂઆતમાં કે વચ્ચે આવતા ટૂંકા ઉચ્ચારવાળા અક્ષરોમાં.
• ઉદાહરણો: ગુરુ, પુસ્તક, કુમુદ, પુંજ, ઉમંગ, ઉદ્યમ.
૧. સામાન્ય રીતે શબ્દની શરૂઆતમાં કે વચ્ચે આવતા ટૂંકા ઉચ્ચારવાળા અક્ષરોમાં.
• ઉદાહરણો: ગુરુ, પુસ્તક, કુમુદ, પુંજ, ઉમંગ, ઉદ્યમ.
દીર્ઘ 'ઊ' ના નિયમો
દીર્ઘ 'ઊ' (ૂ) ક્યારે વપરાય?: MOST IMP
૧. શબ્દના અંતે આવતા ઉચ્ચારમાં અથવા ભારપૂર્વકના શબ્દોમાં.
• ઉદાહરણો: વહુ, રૂ, ઊન, પૂજા, કૂપ, ફૂલ, ઝાડુ, કૂતરું.
૧. શબ્દના અંતે આવતા ઉચ્ચારમાં અથવા ભારપૂર્વકના શબ્દોમાં.
• ઉદાહરણો: વહુ, રૂ, ઊન, પૂજા, કૂપ, ફૂલ, ઝાડુ, કૂતરું.
અનુસ્વારના નિયમો
અનુસ્વાર ક્યારે મૂકવો?: MOST IMP
૧. બહુવચન દર્શાવવા માટે (જેમ કે: છોકરાઓ, ઘરોમાં, અમે).
૨. માનવાચક પ્રત્યય કે આદર આપતી વખતે (જેમ કે: ગાંધીજી આવ્યા છે, પિતાજી બોલ્યા).
૩. તિર્યક રૂપમાં (જેમ કે: ઘરમાં, નદીમાં, ગામમાં).
૪. નાસિક્ય વ્યંજનના સ્થાને (જેમ કે: ગંગા, ચંચળ, કુંભ).
૧. બહુવચન દર્શાવવા માટે (જેમ કે: છોકરાઓ, ઘરોમાં, અમે).
૨. માનવાચક પ્રત્યય કે આદર આપતી વખતે (જેમ કે: ગાંધીજી આવ્યા છે, પિતાજી બોલ્યા).
૩. તિર્યક રૂપમાં (જેમ કે: ઘરમાં, નદીમાં, ગામમાં).
૪. નાસિક્ય વ્યંજનના સ્થાને (જેમ કે: ગંગા, ચંચળ, કુંભ).
| શબ્દ (અશુદ્ધ / ખોટી જોડણી) | શબ્દ (શુદ્ધ / સાચી જોડણી) | યોગ્ય નિયમ / અર્થ સ્પષ્ટતા |
|---|---|---|
| પરિપક્ષ / પરીપક્ષ | પરીક્ષા | ઈ દીર્ઘ આવે (પરી + ક્ષા) |
| કવિઆત્રી / કવીયત્રી | કવయిత્રી | ખાસ યાદ રાખવાની જોડણી |
| આશીર્વાદ / આસીરવાદ | આશીર્વાદ | રેફ 'ર્' શ ની ઉપર આવે |
| ચીકીત્સા / ચિકીત્સા | ચિકિત્સા | ચી અને ત્સા બંને હસ્વ |
| ઉપરોક્ત / ઉપરોકત | ઉપરોક્ત | ક્ષ નો જોડાક્ષર શુદ્ધ |
| વાલ્મિકી / વાલ્મિકી | વાલ્મિકી | મ હસ્વ અને કી દીર્ઘ |
- ૧. ઈકારાંત અને ઉકારાંત નામ રૂપો:
- ૨. અનુસ્વારની ભૂલો ટાળવાની ટિપ:
No comments:
Post a Comment