Monday, 9 November 2026

RTI ACT 2005 (માહિતી મેળવવાનો અધિકાર અધિનિયમ -2005)

🛡️ RTI Act - 2005 : તમામ ૬ પ્રકરણ અને ૩૧ કલમોની સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા 🛡️

માહિતી મેળવવાનો અધિકાર અધિનિયમ - ૨૦૦૫ (GPSC, GSSSB, TET/TAT, HTAT અને તમામ સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે)

૬

કુલ પ્રકરણો (Chapters)

૩૧

કુલ કલમો (Sections)

૨

પરિશિષ્ટ (Schedules)

૩૦ દિવસ

સામાન્ય માહિતી મેળવવાની સમયમર્યાદા

૪૮ કલાક

જીવન કે સ્વતંત્રતા સંબંધિત સમયમર્યાદા

📜 RTI Act ની ઐતિહાસિક પૃષ્ઠભૂમિ અને ઉદ્ભવ

📌 ભારતમાં માહિતીના અધિકારની માંગણીની શરૂઆત રાજસ્થાનના બિયાવર તાલુકાથી 'મઝદૂર કિસાન શક્તિ સંગઠન' (MKSS) દ્વારા અરુણા રાય અને સામાજિક કાર્યકરોની આગેવાની હેઠળ થયેલા આંદોલનથી થઈ હતી.

📌 સૌપ્રથમ ૧૯૮૬માં સર્વોચ્ચ અદાલતે 'રાજ નારાયણ વિરુદ્ધ ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્ય' કેસમાં ચુકાદો આપતા જણાવ્યું કે બંધારણના અનુચ્છેદ ૧૯(૧)(એ) હેઠળ વાણી અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતામાં 'માહિતી મેળવવાનો અધિકાર' પણ સામેલ છે.

📅 ૧. RTI Act - 2005 : પરીક્ષાલક્ષી મહત્વની તારીખો

૧૧ મે, ૨૦૦૫

લોકસભામાં RTI બિલ પસાર થયું

૧૫ જૂન, ૨૦૦૫

રાષ્ટ્રપતિ (ડૉ. એ.પી.જે. અબ્દુલ કલામ) ની મંજૂરી મળી

૧૨ ઓક્ટોબર, ૨૦૦૫

સમગ્ર ભારતમાં RTI Act - 2005 નો કાયદો અમલમાં આવ્યો

જમ્મુ અને કાશ્મીર

જમ્મુ-કાશ્મીર પુનર્ગઠન અધિનિયમ-૨૦૧૯ બાદ હવે સમગ્ર દેશમાં (જસકે સહિત) લાગુ

📚 ૨. RTI Act - 2005 ના કુલ ૬ પ્રકરણોની રૂપરેખા (Overview)
પ્રકરણ ક્રમ પ્રકરણનું નામ (Title of Chapter) સમાવિષ્ટ કલમો કુલ કલમો
પ્રકરણ - ૧ પ્રારંભિક બાબતો અને વ્યાખ્યાઓ (Preliminary) કલમ ૧ અને ૨ ૨ કલમો
પ્રકરણ - ૨ માહિતી મેળવવાનો અધિકાર અને જાહેર સત્તામંડળોની ફરજો (Right to Information and Obligations of Public Authorities) કલમ ૩ થી ૧૧ ૯ કલમો
પ્રકરણ - ૩ કેન્દ્રીય માહિતી આયોગ (The Central Information Commission) કલમ ૧૨ થી ૧૪ ૩ કલમો
પ્રકરણ - ૪ રાજ્ય માહિતી આયોગ (The State Information Commission) કલમ ૧૫ થી ૧૭ ૩ કલમો
પ્રકરણ - ૫ માહિતી આયોગની સત્તાઓ, કૃત્યો, અપીલ અને દંડ (Powers and Functions of Commissions, Appeals and Penalties) કલમ ૧૮ થી ૨૦ ૩ કલમો
પ્રકરણ - ૬ પ્રકીર્ણ જોગવાઈઓ (Miscellaneous) કલમ ૨૧ થી ૩૧ ૧૧ કલમો
🟢 ૩. પ્રકરણ ૧ અને ૨ : પ્રારંભિક અને માહિતી મેળવવાનો અધિકાર (કલમ ૧ થી ૧૧)

📌 પ્રકરણ - ૧ : પ્રારંભિક (કલમ ૧ અને ૨)

કલમ - ૧
ટૂંકું નામ, વ્યાપ્તિ અને આરંભ: આ કાયદો 'માહિતી મેળવવાનો અધિકાર અધિનિયમ, ૨૦૦૫' કહેવાશે. તે જમ્મુ અને કાશ્મીર રાજ્ય સિવાય સમગ્ર ભારતમાં લાગુ થવાનો હતો, પરંતુ ૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૧૯ થી તે સમગ્ર ભારતમાં લાગુ છે.
કલમ - ૨
મહત્વની વ્યાખ્યાઓ (Definitions): IMP
• ૨(f) માહિતી (Information): કોઈપણ સ્વરૂપની સામગ્રી (રેકર્ડ, દસ્તાવેજો, memos, e-mails, opinions, advices, press releases, circulars, orders, logbooks, contracts, reports વગેરે).
• ૨(h) જાહેર સત્તામંડળ (Public Authority): બંધારણ દ્વારા કે સંસદ/રાજ્ય વિધાનમંડળના કાયદાથી સ્થાપિત સંસ્થાઓ, સરકારી સહાય પ્રાપ્ત સંસ્થાઓ.
• ૨(j) માહિતી મેળવવાનો અધિકાર (RTI): જાહેર સત્તામંડળ પાસે ઉપલબ્ધ માહિતી મેળવવાનો અધિકાર, જેમાં દસ્તાવેજોની ચકાસણી, નોંધ કે પ્રમાણિત નકલો લેવી, સામગ્રીના નમૂના લેવા વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
• ૨(k) સક્ષમ સત્તાધિકારી (Competent Authority): રાષ્ટ્રપતિ, રાજ્યપાલ, સર્વોચ્ચ અદાલતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ, વગેરે.

📌 પ્રકરણ - ૨ : માહિતી મેળવવાનો અધિકાર અને જાહેર સત્તામંડળની ફરજો (કલમ ૩ થી ૧૧)

કલમ - ૩
નાગરિકોને માહિતી મેળવવાનો અધિકાર: IMP ભારતના તમામ નાગરિકોને માહિતી મેળવવાનો અધિકાર રહેશે. (માત્ર ભારતીય નાગરિકો જ RTI અરજી કરી શકે છે, વિદેશી નાગરિકો નહીં).
કલમ - ૪
જાહેર સત્તામંડળોની ફરજો (Proactive Disclosure): દરેક જાહેર સત્તામંડળે પોતાના દસ્તાવેજો અને વહીવટની માહિતી ૧૭ અલગ-અલગ મુદાઓ હેઠળ સ્વૈચ્છિક રીતે (જાહેર કરીને/વેબસાઇટ પર મૂકીને) નાગરિકો સમક્ષ ખુલ્લી રાખવી પડશે.
કલમ - ૫
જન માહિતી અધિકારી (PIO / APIO) ની નિમણૂક: MOST IMP દરેક જાહેર સત્તામંડળે નાગરિકોને માહિતી પૂરી પાડવા માટે કચેરી સ્તરે જન માહિતી અધિકારી (Public Information Officer - PIO) અને મદદનીશ જન માહિતી અધિકારી (APIO) ની નિમણૂક કરવી પડશે.
કલમ - ૬
માહિતી મેળવવા માટેની અરજી કરવાની રીત: નાગરિકે લેખિતમાં અથવા ઇલેક્ટ્રોનિક માધ્યમથી અંગ્રેજી, હિન્દી અથવા સ્થાનિક ભાષામાં નિર્ધારિત ફી સાથે PIO સમક્ષ અરજી કરવાની રહેશે. અરજીમાં કારણો આપવાની જરૂર નથી.
કલમ - ૭
માહિતીનો નિકાલ કરવાની સમયમર્યાદા: MOST IMP
• સામાન્ય સંજોગોમાં: ૩૦ દિવસમાં.
• જો અરજી ખોટી જગ્યાએ ગઈ હોય અને અન્ય PIO ને ટ્રાન્સફર કરવાની હોય: ૫ દિવસમાં.
• વ્યક્તિના જીવન કે સ્વાતંત્ર્ય (Life and Liberty) સંબંધી બાબત હોય: ૪૮ કલાકમાં.
• જો ૩૦ દિવસમાં જવાબ ન મળે તો તેને માહિતી આપવાનો ઇન્કાર (Deemed Refusal) ગણવામાં આવશે અને તે નિશુલ્ક અપાશે.
કલમ - ૮
માહિતી આપવામાંથી મુક્તિ (Exemption from Disclosure): MOST IMP દેશની સાર્વભૌમત્વ, અખંડિતતા, સુરક્ષા, વૈજ્ઞાનિક હિતો, ગુપ્તચર સંસ્થાઓની માહિતી, અદાલતના તિરસ્કારવાળી માહિતી, સંસદ/વિધાનમંડળના વિશેષાધિકાર ભંગવાળી માહિતી, વ્યક્તિગત ગોપનીયતા (Personal Privacy) વગેરે માહિતી આપવાથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે.
કલમ - ૯
કોપીરાઇટના ભંગ બાબતે માહિતી આપવાનો ઇન્કાર: જો કોઈ માહિતી આપવાથી ત્રાહિત પક્ષના કોપીરાઇટનો ભંગ થતો હોય, તો PIO માહિતી આપવાનો ઇન્કાર કરી શકે છે.
કલમ - ૧૦
અંશતઃ માહિતી અલગ તારવવી (Severability): જો કોઈ દસ્તાવેજમાં અમુક માહિતી આપવાપાત્ર ન હોય અને અમુક આપવાપાત્ર હોય, તો જે ભાગ આપી શકાય તેમ હોય તેને અલગ તારવીને (Sever करके) બાકીની માહિતી નાગરિકને આપી શકાશે.
કલમ - ૧૧
ત્ર્રાહિત પક્ષ (Third Party) ની માહિતી: જો માંગવામાં આવેલ માહિતી ત્રાહિત પક્ષ સાથે સંકળાયેલી હોય અને તેણે તેને ગોપનીય ગણી હોય, તો PIO એ ત્રાહિત પક્ષને ૫ દિવસમાં લેખિત નોટિસ આપી તેનો અભિપ્રાય મેળવવો પડશે. ત્રાહિત પક્ષે ૧૦ દિવસમાં જવાબ આપવાનો રહેશે.
🟠 ૪. પ્રકરણ ૩, ૪ અને ૫ : કેન્દ્રીય અને રાજ્ય માહિતી આયોગ તથા દંડની જોગવાઈઓ (કલમ ૧૨ થી ૨૦)

📌 પ્રકરણ - ૩ : કેન્દ્રીય માહિતી આયોગ - CIC (કલમ ૧૨ થી ૧૪)

કલમ - ૧૨
કેન્દ્રીય માહિતી આયોગ (CIC) ની રચના: કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા સત્તાવાર ગેઝેટમાં જાહેરનામું બહાર પાડી CIC ની રચના કરવામાં આવશે. તેમાં એક મુખ્ય માહિતી आयुक्त અને મહત્તમ ૧૦ અન્ય માહિતી આયુક્ત હશે. તેમની નિમણૂક રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા એક પસંદગી સમિતિની ભલામણથી થાય છે.
• પસંદગી સમિતિના સભ્યો: (૧) વડાપ્રધાન (અધ્યક્ષ), (૨) લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા (અથવા સૌથી મોટા વિપક્ષી दलના નેતા), (૩) વડાપ્રધાન દ્વારા નામાંકિત એક કેન્દ્રીય કેબિનેટ મંત્રી.
કલમ - ૧૩
पदावधि (Term) અને સેવા શરતો: મુખ્ય માહિતી આયુક્ત અને આયુક્તનો કાર્યકાળ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા નક્કી થયા મુજબ (અથવા ૩ વર્ષ અથવા ૬૫ વર્ષની ઉંમર જે વહેલું હોય તે) રહેશે. રાષ્ટ્રપતિ સમક્ષ શપથ લેશે.
કલમ - ૧૪
મુખ્ય માહિતી આયુક્ત કે આયુક્તને પદ પરથી હટાવા બાબત: સાબિત થયેલ ગેરવર્તણૂક કે અસમર્થતાના આધાર પર સુપ્રીમ કોર્ટની તપાસ બાદ રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા જ તેમને હોદ્દા પરથી દૂર કરી શકાશે.

📌 પ્રકરણ - ૪ : રાજ્ય માહિતી આયોગ - SIC (કલમ ૧૫ થી ૧૭)

કલમ - ૧૫
રાજ્ય માહિતી આયોગ (SIC) ની રચના: રાજ્ય સરકાર દ્વારા ગેઝેટ નોટિફિકેશનથી રાજ્ય માહિતી આયોગની રચના થશે (જેમાં એક રાજ્ય મુખ્ય માહિતી આયુક્ત અને મહત્તમ ૧૦ અન્ય આયુક્ત હશે).
• રાજ્ય પસંદગી સમિતિના સભ્યો: (૧) મુખ્યમંત્રી (અધ્યક્ષ), (૨) વિધાનસભામાં વિપક્ષના નેતા, (૩) મુખ્યમંત્રી દ્વારા નામાંકિત એક રાજ્ય કેબિનેટ મંત્રી.
કલમ - ૧૬
રાજ્ય આયુક્તની पदावधि અને સેવા શરતો: રાજ્ય મુખ્ય માહિતી આયુક્ત અને આયુક્તનો કાર્યકાળ ૩ વર્ષ અથવા ૬૫ વર્ષની વય (જે વહેલું હોય) રહેશે. રાજ્યપાલ સમક્ષ શપથ લેશે.
કલમ - ૧૭
રાજ્ય આયુક્તને પદ પરથી હટાવા બાબત: સુપ્રીમ કોર્ટની તપાસ અહેવાલના આધારે રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા જ રાજ્ય આયુક્તને પણ હોદ્દા પરથી હટાવી શકાશે (રાજ્યપાલ નહીં).

📌 પ્રકરણ - ૫ : આયોગની સત્તાઓ, અપીલ અને દંડ (કલમ ૧૮ થી ૨૦)

કલમ - ૧૮
માહિતી આયોગની સત્તાઓ અને કૃત્યો: આયોગને નાગરિક અદાલત (Civil Court) ની સત્તાઓ પ્રાપ્ત છે (સંમન્સ મોકલવા, દસ્તાવેજો મંગાવવા, શપથ ઉપર સાક્ષીઓની તપાસ કરવી વગેરે).
કલમ - ૧૯
અપીલ (Appeals) ની જોગવાઈ: MOST IMP
• પ્રથમ અપીલ (First Appeal): જો PIO સમયસર જવાબ ન આપે અથવા માહિતી ન મળે, તો અરજદાર PIO ના ઉપરી અધિકારી (First Appellate Authority - FAA) સમક્ષ ૩૦ દિવસમાં પ્રથમ અપીલ કરી શકશે (ઉપરી અધિકારીએ ૩૦ થી ૪૫ દિવસમાં નિકાલ કરવાનો રહેશે).
• દ્વિતીય અપીલ (Second Appeal): પ્રથમ અપીલના આદેશથી અસંતુષ્ટ નાગરિક પ્રથમ અપીલનો સમય પૂરો થયાના ૯૦ દિવસમાં કેન્દ્રીય કે રાજ્ય માહિતી આયોગ સમક્ષ દ્વિતીય અપીલ કરી શકશે.
કલમ - ૨૦
દંડ (Penalties) ની જોગવાઈ: MOST IMP જો માહિતી આયોગને એમ લાગે કે PIO એ વાજબી કારણ વગર અરજી સ્વીકારવાનો ઇન્કાર કર્યો છે, સમયસર માહિતી નથી આપી, કે దుર્ભાવનાપૂર્વક (Malafide) માહિતી રોકી રાખી છે, તો આયોગ તે PIO ને દરરોજ રૂ. ૨૫૦/- લેખે મહત્તમ રૂ. ૨૫,૦૦૦/- (પચ્ચીસ હજાર) સુધીનો આર્થિક દંડ ફટકારી શકે છે તેમજ શિસ્તભંગની ભલામણ કરી શકે છે.
🔵 ૫. પ્રકરણ ૬ : પ્રકીર્ણ જોગવાઈઓ (કલમ ૨૧ થી ૩૧)
કલમ - ૨૧
સદ્ભાવનાપૂર્વક કરેલા કાર્યોને સંરક્ષણ (Protection of Action Taken in Good Faith): આ કાયદા હેઠળ સદ્ભાવનાથી (Good Faith) કરેલી કોઈપણ કાર્યવાહી કે ઓર્ડર સામે સરકાર કે અધિકારી સામે કોઈ ફોજદારી કે દીવાની દાવો થઈ શકશે નહીં.
કલમ - ૨૨
અન્ય કાયદાઓ પર આ અધિનિયમની અસર (Act to Have Overriding Effect): RTI Act - 2005 ની જોગવાઈઓ તે સમયના અન્ય કોઈપણ પ્રવર્તમાન કાયદા કે સત્તાવાર રહસ્ય અધિનિયમ (Official Secrets Act - 1923) ની વિસંગત જોગવાઈઓ કરતા ઉપરવટ રહેશે (Overriding Effect).
કલમ - ૨૩
અદાલતોની અધિકારક્ષેત્ર પર પ્રતિબંધ (Bar of Jurisdiction of Courts): આ કાયદા હેઠળ માહિતી આયોગ દ્વારા આપવામાં આવેલા કોઈપણ આદેશ સામે દેશની કોઈપણ દીવાની અદાલતમાં (Civil Court) દાવો દાખલ કરી શકાશે નહીં.
કલમ - ૨૪
ગુપ્તચર અને સુરક્ષા સંસ્થાઓને આ કાયદામાંથી મુક્તિ: IMP કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલી ગુપ્તચર અને સુરક્ષા સંસ્થાઓ (જેવી કે IB, RAW, DRI, BSF, CRPF વગેરે - અનુસૂચિ-૨ માં દર્શાવેલ સંસ્થાઓ) પર આ કાયદો લાગુ પડતો નથી. (પરંતુ માનવ અધિકારોના ભંગ કે ભ્રષ્ટાચારના આક્ષેપોના કિસ્સામાં આ મુક્તિ લાગુ પડતી નથી).
કલમ - ૨૫
માહિતી આયોગનો વાર્ષિક અહેવાલ (Annual Report): કેન્દ્ર સરકાર અને રાજ્ય સરકાર સમક્ષ માહિતી આયોગ પોતાનો વાર્ષિક અહેવાલ રજૂ કરશે, જે સંસદ કે વિધાનસભામાં મૂકવામાં આવશે.
કલમ - ૨૬
સરકાર દ્વારા જાગૃતિ અને તાલીમ કાર્યક્રમો: સરકાર દ્વારા નાગરિકોમાં RTI અંગે જાગૃતિ ફેલાવવા અને જાહેર અધિકારીઓને તાલીમ આપવા માટે જાહેરાતો અને પ્રોਗ્રામ કરવા.
કલમ - ૨૭
કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારની નિયમો બનાવવાની સત્તા: આ કાયદાના અમલીકરણ માટે કેન્દ્ર સરકાર અને રાજ્ય સરકાર પોતપોતાના નિયમો બનાવી શકશે.
કલમ - ૨૮
સક્ષમ સત્તાધિકારી દ્વારા નિયમો બનાવવાની સત્તા: સુપ્રીમ કોર્ટ, હાઈકોર્ટ કે વિધાનસભાના અધ્યક્ષ પોતપોતાની સંસ્થાઓ માટે નિયમો બનાવી શકશે.
કલમ - ૨૯
સંસદ દ્વારા નિયમો અને સૂચનાઓ મૂકવા બાબત.
કલમ - ૩૦
મુશ્કેલીઓ દૂર કરવાની સત્તા (Power to Remove Difficulties): કાયદાના અમલીકરણમાં કોઈ અડચણ કે મુશ્કેલી ઊભી થાય તો સરકાર આદેશ દ્વારા તે દૂર કરી શકશે.
કલમ - ૩૧
રદ કરવાની બાબત (Repeal): આ કાયદો લાગુ થવાથી અગાઉનો 'ફ્રીડમ ઓફ ઇન્ફોર્મેશન એક્ટ - ૨૦૦૨' (Freedom of Information Act, 2002) રદ કરવામાં આવે છે.
⏱️ ૬. RTI Act - 2005 અંતર્ગત મહત્વની સમયમર્યાદા (Time Limits Table)
અનુસંધાન / પ્રક્રિયા નિયત સમયમર્યાદા સંબંધિત કલમ
સામાન્ય માહિતી માટે જવાબ આપવાનો સમય અરજી મળ્યાના ૩૦ દિવસમાં કલમ ૭(૧)
જો અરજી ખોટી જગ્યાએ ગઈ હોય તો અન્ય PIO ને ટ્રાન્સફર કરવાનો સમય અરજી મળ્યાના ૫ દિવસમાં કલમ ૬(૩)
માનવ જીવન કે વ્યક્તિગત સ્વાતંત્ર્ય (Life & Liberty) ની માહિતી અરજી મળ્યાના ૪૮ કલાકમાં કલમ ૭(૧)
ત્ર્રાહિત પક્ષ (Third Party) નો સંપર્ક કરી નોટિસ આપવાનો સમય અરજી મળ્યાના ૫ દિવસમાં કલમ ૧૧(૧)
ત્ર્રાહિત પક્ષ દ્વારા પોતાનો પ્રતિભાવ આપવાની સમયમર્યાદા નોટિસ મળ્યાના ૧૦ દિવસમાં કલમ ૧૧(૧)
પ્રથમ અપીલ (First Appeal) દાખલ કરવાનો સમય માહિતી મળવાની કે સમય વીત્યાના ૩૦ દિવસમાં કલમ ૧૯(૧)
પ્રથમ અપીલ અધિકારી (FAA) દ્વારા નિર્ણય લેવાનો સમય અપીલ મળ્યાના ૩૦ થી ૪૫ દિવસમાં કલમ ૧૯(૬)
દ્વિતીય અપીલ (Second Appeal) માહિતી આયોગ સમક્ષ કરવાનો સમય પ્રથમ અપીલનો સમય પૂરો થયાના ૯૦ દિવસમાં કલમ ૧૯(૩)
🏆 ૭. સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષા (GPSC / GSSSB / TET / TAT) માટે ખાસ યાદ રાખવા જેવા Golden Points
  • ૧. RTI અરજી ફી અને ખર્ચ સંબંધિત નિયમો:
    💵 કેન્દ્ર સરકારના નિયમ મુજબ સામાન્ય અરજી ફી : રૂ. ૧૦/- 📄 પેજ દીઠ નકલનો ખર્ચ : રૂ. ૨/- પ્રતિ પેજ 👥 ગરીબી રેખા નીચે (BPL) જીવતા નાગરિકો માટે : કોઈ ફી કે ચાર્જ લેવામાં આવતો નથી (માત્ર BPL કાર્ડ રજૂ કરવાનું રહે છે)
  • ૨. દંડની જોગવાઈ (કલમ ૨૦):
    💰 દૈનિક દંડ : રૂ. ૨૫૦/- પ્રતિદિન 🛑 મહત્તમ દંડ મર્યાદા : રૂ. ૨૫,૦૦૦/- (પચ્ચીસ હજાર) સુધી
  • ૩. અગાઉનો કાયદો રદ: RTI Act - 2005 લાગુ થવાથી અગાઉનો Freedom of Information Act, 2002 રદ થયો (કલમ ૩૧).
  • ૪. પ્રથમ મુખ્ય માહિતી આયુક્ત (First CIC): ભારતના પ્રથમ મુખ્ય માહિતી આયુક્ત શ્રી વજાહત હબીબુલ્લાહ (Wajahat Habibullah) હતા.

No comments:

Featured Post

RTI ACT 2005 (માહિતી મેળવવાનો અધિકાર અધિનિયમ -2005)

🛡️ RTI Act - 2005 : તમામ ૬ પ્રકરણ અને ૩૧ કલમોની સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા 🛡️ માહિતી મેળવવાનો અધિકાર અધિનિયમ - ૨૦૦૫ (GPSC,...